Ακόμα και σε όσους δεν έχουν δει την ταινία του Κόπολα, Αποκάλυψη Τώρα, είναι γνωστή η ρήση του Robert Duval ως υπολοχαγός Kilgore: «Λατρεύω την μυρωδιά ναπάλμ το πρωί». Γιατί είναι μια εξαιρετική ατάκα; Γιατί αλλάζοντας κανείς την λέξη ‘ναπάλμ’ με την λέξη ‘καφές’ η πρόταση αποκτά ξαφνικά νόημα . Γνώριμο νόημα. Και αμέσως έρχονται στο νου όμορφα, ήσυχα, οικογενειακά , ευτυχισμένα, ίδια- και- απαράλλαχτα- κάθε μέρα- πρωινά σε καιρούς ειρήνης. Μα το σκηνικό στην ταινία, είναι ο πόλεμος στο Βιετνάμ και το πρωινό περιλαμβάνει συνήθως θάνατο- χωρίς διακρίσεις. Οπότε η πρόταση είναι , για τον θεατή, άβολη, προβληματική , ανησυχητική. Τον φέρνει σε επίπεδο συναγερμού.
Κάπως έτσι είναι και ο κόσμος από τότε που βγήκε από το lockdown: σε επίπεδο συναγερμού.
Όσο και αν δεν το συζητάνε πολύ και ανοιχτά, πίσω από το βλέμμα τους φαίνεται πως περνά η ανησυχία και ίσως ό φόβος για το μέλλον. Τα ερωτήματα είναι πολλά και αντί για απαντήσεις , βρίσκουμε μόνο κι άλλα ερωτήματα.
Ανησυχούμε αν θα ξαναζήσουμε την περίοδο αποκλεισμού το φθινόπωρο. Θα επανέλθει ο ιός, θα είμαστε περισσότερο έτοιμοι, θα έχουμε ανοσία; Οι απαντήσεις των απανταχού «ειδικών» που παίρνουν βήμα στα μέσα ενημέρωσης ποικίλουν όσο και οι βερσιόν του εσπρέσο που μπορείς να παραγγείλεις σε ένα καφέ.
Μα η αποθέωση της αβεβαιότητας βρίσκεται εκεί που πηγάζει και η μεγαλύτερη ανησυχία μας : στην πορεία της οικονομίας. Αν προσπαθήσει κανείς να παρακολουθήσει εδώ τα διαφορετικά σενάρια και τις αναλύσεις υπέρ της μίας ή της άλλης κατεύθυνσης που μπορεί να πάρει η εγχώρια και παγκόσμια οικονομία , θα δυσκολευτεί να μην χάσει το μυαλό του. Αναφέρω ένα άρθρο που έτυχε να διαβάσω σε οικονομική εφημερίδα που προέβλεπε πως μετά μια περίοδο βαθειάς ύφεσης θα ακολουθήσει απότομη ανάκαμψη (μοντέλο V)
κι αν δεν συμβεί αυτό θα ακολουθηθεί το μοντέλο W δηλαδή ύφεση ακολουθούμενη από ανάκαμψη, ακολουθούμενη από νέα ύφεση πριν την αποφασιστική ανάκαμψη
ή το μοντέλο U- ύφεση, στασιμότητα και τελικά ανάκαμψη. Χάος;
Τόσες πολλές απόψεις, τόσοι πολλοί ειδικοί , τόσος λίγος χρόνος να καταλάβεις και να αποφασίσεις ποιος έχει δίκιο και ποιος θα «πέσει μέσα». Πράγμα εξαιρετικά αμφίβολο. Γιατί «οι ειδικοί» σε πολύ σημαντικά θέματα, δυσκολεύονται να προβλέψουν σωστά.
Όπως παραδείγματος χάριν οι ειδικοί σύμβουλοι του πρωθυπουργού της Μ. Βρετανίας Champerlain, που υποστήριζαν ότι η πολιτική κατευνασμού προς το Γ Ράιχ θα λειτουργούσε. Ή οι οικονομολόγοι που απέτυχαν να προβλέψουν την παγκόσμια κρίση του 2008. Ή οι πολιτικοί αναλυτές που απέκλειαν με απόλυτη βεβαιότητα την νίκη Trump το 2016.
Το ερώτημα άρα παραμένει. Ποιόν να ακούσουμε, ποιόν να πιστέψουμε. Ας ρωτήσουμε αυτόν που δεν ρωτήσαμε ως τώρα- τον εαυτό μας.
Αφού
όταν έρθει το δειλινό λέμε «θα έχουμε καλό καιρό γιατί ο ουρανός είναι κόκκινος». Και το πρωί λέμε « σήμερα θα έχουμε κακοκαιρία γιατί ο ουρανός είναι κόκκινος και συννεφιασμένος» Τα σημάδια στον ουρανό μπορούμε να τα διακρίνουμε, τα σημάδια των καιρών δεν μπορούμε να τα διακρίνουμε; (Κατά Ματθαίον 16,2-4)
Και τα σημάδια λένε ότι οι καιροί αλλάζουν. Είμαστε στην καμπή, στο μεταίχμιο, στο πέρασμα από μια εποχή σε μια άλλη , είμαστε παρόντες στην γέννηση μετά ωδινών ενός άλλου κόσμου.
Και ένας τρόπος να περάσει κανείς αλώβητος από την ταραχή είναι να πάρει λίγη από την αίγλη του υπολοχαγού Kilgore του Αποκάλυψη τώρα. Που καλημέριζε την κάθε εφιαλτική μέρα στο Βιετνάμ «λατρεύοντας την μυρωδιά ναπάλμ στον αέρα». Που είχε κάνει το τρομακτικό, καθημερινότητα και το παράλογο αναμενόμενο. Που είχε , σύμφωνα με τον πρωταγωνιστή της ταινίας αξιωματικό Willard (Martin Sheen) τον παράγοντα –x που τον έκανε να λάμπει ενώ παντού γύρω του επικρατούσε το χάος και έβγαλε τον πόλεμο χωρίς γρατζουνιά.
Αυτή η αβεβαιότητα είναι η νέα μας κανονικότητα. Το κάλεσμά μας είναι να περπατήσουμε στους δύσβατους δρόμους της, μέχρι την επόμενη ημέρα. Και ως τότε «να λατρεύουμε την μυρωδιά ανησυχίας στον αέρα».
( Η εικόνα από το Korean War Veterans Memorial, Washington)
Απορίας Άξιον 