Δεν μπορεί να μην τους έχετε συναντήσει. Είτε στους Avengers της Marvel, είτε στα τραγούδια των Manowar , είτε μέσα από την μουσική του Wagner για τους πιο κλασσικούς, οι γερμανο-σκανδιναβικοί μύθοι είναι παρόντες στην κουλτούρα μας. Ο Θωρ και το σφυρί του, η Βαλχάλα και οι Βαλκυρίες, ο Όντιν και το άρμα του που σκίζει τον ουρανό στο χειμερινό ηλιοστάσιο, όλα τα έχουμε δει ή ακούσει αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς τους μύθους που τα συνδέουν.
Σε αντίθεση με την Ελληνική Μυθολογία, η γραμματεία για την αντίστοιχη Γερμανο-Σκανδιναβική είναι ελάχιστη. Ο λόγος είναι κυρίως ότι … δεν υπήρχε γραπτός λόγος σε αυτούς τους λαούς. Η όποια καταγραφή των μύθων έλαβε χώρα όταν ο Χριστιανισμός είχε ήδη διασκορπίσει την προηγούμενη θρησκεία.
Σαν Έλληνας, δεν μπορείς να μην πλησιάσεις οποιαδήποτε άλλη μυθολογία χωρίς έχεις ως μέτρο σύγκρισης την Ελληνική. Σαν απόγονοι αυτών που δημιούργησαν την μυθολογία με την μεγαλύτερη επίδραση στον Δυτικό Άνθρωπο, δεν χρειάζεται να μας εξηγήσει κάποιος ποιο ρόλο παίζουν οι μύθοι ενός λαού στην συνοχή και συνέχειά του, στην ιστορία του. Οι μύθοι – καταδεικνύουν ποιος στ’ αλήθεια είναι αυτός ο λαός στο βάθος της ύπαρξής του. Με αυτή την οπτική και με μέτρο σύγκρισης τους μύθους των Ελλήνων, δεν μπορείς παρά να διατηρείς μια έκφραση γνήσιας έκπληξης και απορίας διαβάζοντας τους μύθους των Βορείων.
Ας χρησιμοποιήσουμε για παράδειγμα τους μύθους γύρω από την τέχνη της ποίησης.
Ο ποιητής (ακόμα και ο μεγαλύτερος όλων, ο Όμηρος) επικαλείται την Μούσα για να γράψει. Οι Μούσες είναι οι εννέα κόρες της Μνημοσύνης και του Διός. Κάθε Μούσα συμβολίζει, εκπροσωπεί και προστατεύει μία τέχνη ποίησης, χορού ή δράματος, ενώ η Ουρανία είναι προστάτιδα της αστρονομίας. Τόπος κατοικίας τους είναι ο Ελικώνας, όπου ζουν αρμονικά, ακολουθώντας τον Απόλλωνα.
Στην γερμανο- σκανδιναβική μυθολογία, το χάρισμα της ποίησης (επικής ποίησης φυσικά, μιας και σαν πολεμικός λαός, υμνούσαν κυρίως τα πολεμικά τους κατορθώματα) εξηγείται κάπως έτσι: Μετά την σύναψη ειρήνης μεταξύ των θεών Αεζίρ και των θεών Βανίρ, όλοι οι θεοί έφτυσαν μέσα σε ένα κύπελο για να επισφραγίσουν την λήξη των εχθροπραξιών. Καθώς ήταν κρίμα να πάει τόσο θεϊκό σάλιο χαμένο, αποφάσισαν να φτιάξουν κάτι από αυτό. Έτσι δημιούργησαν έναν άνθρωπο, τον Κβάζιρ, που ήταν σοφότερος από όλους τους θεούς. Ο Κβάζιρ, έφυγε από την Άσκγκαρντ για να επισκεφθεί τους εννέα κόσμους και να δει την Μίτγκαρντ – τόπο κατοικίας των θνητών. Δυστυχώς, κακόβουλοι νάνοι – ο Φγιάλα και ο Γκάλα τον παρέσυραν στην καλύβα τους , του έκοψαν τον λαιμό και στράγγιξαν το αίμα του, το οποίο ανακάτεψαν με μέλι , φτιάχνοντας πολύτιμο υδρόμελο , από το οποίο όποιος έπινε , κέρδιζε το χάρισμα της ποίησης.
Ο μύθος συνεχίζει για το πώς ο αρχηγός των θεών και πατέρας πάντων , ο Όντιν, χρησιμοποιώντας δόλο και μαγεία, απάτη και προδοσία, έκλεψε το υδρόμελο και το έφερε στην Άσγκαρντ. Έκτοτε, όταν ακούμε έναν καλό ποιητή , λέμε ότι έχει γευτεί το δώρο του Όντιν.
Άλλος ενδιαφέρον μύθος είναι εκείνος που αφορά το βασίλειο των νεκρών.
Στην Ελληνική Μυθολογία, δέσποινα του κάτω κόσμου είναι η αγαπημένη κόρη της Δήμητρας, η Περσεφόνη, που αρπάχθηκε από τον Πλούτωνα και διαμένει στο ανήλιαγο παλάτι του για έξι μήνες, όσο διαρκεί ο χειμώνας, ενώ την Άνοιξη , ξανασμίγει με την μητέρα της επάνω στη γη, που ανθίζει και καρποφορεί γιατί η θεά Δήμητρα γιορτάζει την επιστροφή του παιδιού της.
Στην Σκανδιναβική Μυθολογία, στον κόσμο των νεκρών βασιλεύει η Χελ, η κόρη του θεού Λόκι. Το πρόσωπό της από την μία πλευρά είναι όμορφο και νεανικό, μα από την άλλη είναι το πρόσωπο νεκρού σε αποσύνθεση. Το πιάτο που κρατάει λέγεται Πείνα, το μαχαίρι της , Λιμός. Το κρεβάτι της , το ονόμασε Κρεβάτι της Αρρώστιας.
Η Χελ βασιλεύει στους νεκρούς που πέθαναν από φυσικό θάνατο. Οι ήρωες που πέθαναν στην μάχη, μεταφέρονται από τις πανέμορφες κόρες του Όντιν, τις Βαλκυρίες, στην Βαλχάλα, δίπλα στους θεούς.
Είναι ενδιαφέρον ότι στο κατεξοχήν πολεμικό έπος των Ελλήνων, στην Ιλιάδα, η μοίρα που περιμένει τους ήρωες μετά τον θάνατό τους , είναι ίδια με αυτή οποιουδήποτε θνητού : θα κατοικούν σαν σκιές στον Άδη . καμία Βαλχάλα, κανένας παράδεισος με τα ουρί του. Κι όμως , μάχονται μέχρις εσχάτων για το κλέος, την δόξα κι ας γνωρίζουν ότι σαν φύγει η ψυχή από το έρκος των οδόντων δεν γυρνά πίσω ποτέ.
Το Τέλος των Ημερών συλλαμβάνεται και περιγράφεται τελείως διαφορετικά από Έλληνες και Βόρειους.
Σύμφωνα με το Έργα και Ημέρες του Ησιόδου, ο Δίας θα καταστρέψει τούτο το Σιδηρούν Γένος των Ανθρώπων , όταν θα αρχίσουν να γεννιούνται τέρατα, αφού η ηθική κατάπτωση θα φέρει βιολογικές ανωμαλίες, όταν οι άνθρωποι θα περιφρονούν κάθε παραδεδομένη αξία και αρετή (φιλία, συντροφικότητα στον πόλεμο, φιλοξενία, σεβασμό ηλικιωμένων γονέων, λατρεία των θεών και προσφορά θυσιών, συνέπεια στους όρκους), θα εκτιμούν μόνο τις παράνομες και ανίερες πράξεις, θα επικρατεί το δίκαιο του ισχυρότερου και η κακή Έρις. Τότε η Αιδώς (ηθική συστολή) και η Νέμεση (δίκαιη αγανάκτηση), που αποτρέπουν τους ανθρώπους από τις κακές πράξεις, θα τους εγκαταλείψουν για να πάνε στον κόσμο των θεών. Τότε οι άνθρωποι θα μείνουν με τα δεινά τους, χωρίς ελπίδα σωτηρίας, αφού το κακό δεν θα μπορεί να ανατραπεί (στιχ. 174-201).
Για τους Βόρειους, το τέλος έχει όνομα . Είναι το Ράγκναροκ. Είναι τότε που ο γιγάντιος λύκος Φένριρ να ελευθερωθεί και θα καταβροχθίσει τον ήλιο , βυθίζοντας τον κόσμο στο σκοτάδι. Για να αναγνωρίσετε τα σημάδια του τέλους, να ξέρετε πως αυτό θα έρθει όταν ένας ατέλειωτος χειμώνας απλωθεί στη γη , όταν οι άνθρωποι θα αλληλοσπαράζονται στους πολέμους , όταν αδελφός στραφεί ενάντια σε αδελφό και μητέρα εναντίον της κόρης. Στο Ράγκναροκ, θα πολεμήσουν οι θεοί της Άσκγκαρντ , θα ηττηθούν και θα χάσουν τη ζωή τους.
Η Γερμανο-Σκανδιναβική μυθολογία αποκαλύπτει έναν λαό- ή μια σειρά εθνών –οι οποίοι πάλευαν από την γέννησή τους να επιβιώσουν σε ένα σκληρό τοπίο με βαρύ χειμώνα και νύχτα που διαρκούσε για πολλούς μήνες. Η συστηματική καλλιέργεια της γης και η δημιουργία κοινοτήτων τους ήταν άγνωστες έννοιες . Η ζωή τους διακρινόταν από συνεχείς μετακινήσεις, μάχες για επικράτηση με άλλα βαρβαρικά έθνη και επιδρομές σε πλουσιότερες περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας , για να αρπάξουν ο,τι μπορούσε να τους φανεί χρήσιμο. Οι αρετές που εξασφάλιζαν επιβίωση ήταν φυσικά η ανδρεία αλλά και η πονηριά, η εξαπάτηση, ο δόλος- αυτές τις αρετές πέρασαν και στους θεούς τους. Η φύση εξακολουθεί να τους τρομάζει , όπως τους πρωτόγονους ανθρώπους, γι ΄αυτό και γιγάντια σε μέγεθος ζώα κυριαρχούν στους μύθους τους.
Για πρώτη φορά, γίνεται λόγος για τους Γερμανούς, στο έργο περί Γαλατικών Πολέμων του Ιουλίου Καίσαρα. Εκεί, αναφέρει τα έθνη πέραν του Ρήνου ως Germani, δανειζόμενος τον Κέλτικο (Γαλατικό) όρο για αυτούς, που σήμαινε «γείτονες».
Οι Germani θα ταλαιπωρήσουν για πολλά χρόνια την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μέχρι να καταλύσουν το δυτικό μέρος αυτής, το 476 μ.Χ. Η άποψη των Ρωμαίων για αυτούς είναι η χειρότερη: «Η απόκτηση μέσω εργασίας , αυτών που θα μπορούσαν να αρπάξουν με τα όπλα , θεωρείται ανάξια του Γερμανικού πνεύματος» γράφει ο Ρωμαίος ιστορικός Τάκιτος. Ακούγεται απίστευτο σήμερα, όπου η γερμανική καταγωγή εγγυάται την συστηματική και πειθαρχημένη εργασία και το ποιοτικό αποτέλεσμα.
Είναι ενδιαφέρον να σκεφτούμε πώς ένα έθνος απείθαρχων πολεμιστών, χωρίς πόλεις, τέχνες, γράμματα ή χρήματα, κατέκτησαν το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και ορίζουν την ιστορία της έκτοτε. «Η Ευρώπη εκπολιτίζεται όσο εκπολιτίζεται ο Γερμανός» είχε πει στην ομιλία του ο Φώτης Παπαθανασίου. «Και μένει να δούμε πόσο μπορεί να εκπολιτιστεί ο Γερμανός που παραμένει πάντα μέσα του, πρώτα από όλα, πολεμιστής».
Υ.Γ. Με έκπληξη διαβάζει κανείς έναν από τους μύθους των Βορείων, εκείνον που λέει για τα χρυσά μήλα της αθανασίας που έχει η Ίντουν μέσα στο ξύλινο κασελάκι της και τα οποία δίνει στους θεούς για να διατηρήσουν αυτοί τα νειάτα και τη δύναμή τους. Τα μήλα αυτά φαίνεται να έχουν ακριβώς την όψη και τις ιδιότητες των Χρυσών Μήλων των Εσπερίδων, που έφερε ο Ηρακλής στον Ευρυσθέα , στον 11ο άθλο του. Αυτό το ταξίδι του μύθου των χρυσών μήλων ως τους Βόρειους Λαούς φαίνεται να εξηγείται από τα ταξίδια του Ηρακλή στις μακρινές χώρες του Βορρά και της Δύσης κάτι που αποδεικνύεται και από την λατρεία του Ηρακλή από λαούς όπως οι Σουηβοί, οι οποίοι θυσίαζαν στο όνομα του ήρωα.
Γνωριμία με την Γερμανο-Σκανδιναβική μυθολογία : https://www.politeianet.gr/books/9786185049584-gaiman-neil-selini-skandinabiki-muthologia-277346
Απορίας Άξιον 