Το μοναδικό γεγονός του αρχαίου κόσμου που λάμβανε χώρα αδιάλειπτα για χίλια χρόνια ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες . Πολλοί μάλιστα θεωρούν ότι η χρονιά παύσης τους από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο το 393μ.Χ. είναι το ορόσημο του τέλους των αρχαίων χρόνων. Από την αναβίωσή τους το 1896, διεξάγονται έως το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου – το 1916- και έπειτα διακόπτονται το 1940 στον Δεύτερο Παγκόσμιο. Ήταν ένας ιός –και όχι ένας πόλεμος- αυτό που θα σταματούσε ξανά τους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2020 και πιθανόν αυτός που θα άλλαζε την μορφή τους για άγνωστο χρονικό διάστημα.
Στο Τόκιο, έναν χρόνο μετά την ακύρωση των αγώνων, οι οιωνοί παρέμεναν κακοί για την 32η Ολυμπιάδα . Η έκρηξη των κρουσμάτων τους τελευταίους μήνες έκανε την επιτροπή να αναγγείλει πιθανή νέα ακύρωση αν οι υγειονομικοί το υποδείξουν. Στο μεταξύ , οι Ιάπωνες έβλεπαν πλέον με αρνητισμό τους Αγώνες , αφού για την πραγματοποίηση τους, υποβλήθηκαν σε ακόμα αυστηρότερα μέτρα περιορισμού.
Ήταν αυτά οι αιτίες για τα χαμηλότερα ποσοστά τηλεθέασης όλων των εποχών που έκανε η τελετή έναρξης που πραγματοποιήθηκε μία εβδομάδα πριν ; Σίγουρα, σε μία υφήλιο που ακόμα δεν έχει συνέλθει ( και ίσως να μην συνέλθει στα αμέσως επόμενα χρόνια) από το σοκ της έκρηξης και της διαχείρισης της πανδημίας , η εικόνα των αθλητών που, εισερχόμενοι σε παρέλαση στο στάδιο, χαιρετούσαν άδεια καθίσματα ήταν καταθλιπτική ή εξωφρενικά γελοία (ανάλογα πώς το βλέπει κανείς). Η προβολή σε video clip μιας ακόμα εκτέλεσης του Imagine ως νέου Ολυμπιακού Ύμνου (όπου υποτίθεται όλοι οι άνθρωποι είναι ενωμένοι χωρίς έθνη, θρησκείες , σκοπό) θα μπορούσε να είναι ένας άλλος λόγος να αλλάξει κάποιος κανάλι ή ίσως και για να κλείσει εντελώς την τηλεόραση.
Αλλά το πρόβλημα με τους αγώνες και την σημασία που έχουν για τον κόσμο πηγαίνει πιο βαθειά. Είναι τα σκάνδαλα doping των τελευταίων δεκαετιών που έκαναν τον κόσμο να αναρωτιέται αν στους αγώνες διαγωνίζονται αθλητές ή οι φαρμακευτικές εταιρίες. Είναι η εισαγωγή στο διαγωνιστικό μέρος, αγωνισμάτων άγνωστων μέχρι πρότινος στους περισσότερους . Το Badminton, το BMX freestyle, το Basket 3X3, εσχάτως το City Skateboarding και από τους επόμενους Ολυμπιακούς το Breakdance, αποτελούν ίσως προσπάθειες της επιτροπής να προσελκύσει νέο κοινό, αλλά αφήνουν αμήχανους τους θαυμαστές των κλασσικών αγωνισμάτων. Ακόμα είναι η προβολή χαρακτήρων που απέχουν πολύ από το ιδανικό του αθλητή όπως αυτό σμιλεύτηκε στις χιλιετηρίδες της ιστορίας του θεσμού.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι στην Ολυμπία τα αθλήματα προσομοίαζαν τους άθλους που καλούνταν να φέρει εις πέρας ένας πολεμιστής. Ο αγώνας δρόμου ( που γινόταν με πλήρη εξάρτηση οπλίτη) , η πάλη, το παγκράτιο, η πυγμαχία, το πένταθλο και οι ιππικοί αγώνες ήταν τρόπος ανάδειξης του καλύτερου των πολεμιστών. Οι Σπαρτιάτες , μάλιστα, με την νίκη τους στην Ολυμπιάδα φιλοδοξούσαν να κερδίσουν μια θέση ανάμεσα στους επίλεκτους πολεμιστές που θα πλαισίωναν τον βασιλιά τους στην μάχη.
Η ιδέα ότι είμαστε όλοι όμοιοι και πως οι διαφορές μας εξαφανίζονται στους αγώνες (όπως διατείνεται το επίσημο διαφημιστικό των αγώνων του Τόκυο) θα ακούγονταν εξωφρενική στους Έλληνες του αρχαίου κόσμου που διαγωνίζονταν από την πυγμαχία στους Ολυμπιακούς ως την ποίηση στα Διονύσια για την ανάδειξη εκείνου που ξεχωρίζει από τους άλλους- του καλύτερου.
Αυτή η έννοια του πολεμιστή που αγωνίζεται για να στεφθεί ο καλύτερος ανάμεσα στους καλύτερους ταξίδεψε αιώνες και μας έκανε να θαυμάζουμε τόσο τα φαβορί των αγώνων όταν επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις αλλά και τα outsider που αγωνίζονται δίπλα τους και καταφέρνουν να τους ξεπεράσουν. Μα αυτοί που μας μένουν αξέχαστοι και κερδίζουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας είναι εκείνοι οι μαραθωνοδρόμοι που αγωνίζονται ενάντια στην ανθρώπινη αντοχή , ακριβώς όπως ο αρχαίος απεσταλμένος που έφτασε στην Αθήνα για να αναγγείλει την νίκη στον Μαραθώνα κι έπειτα να ξεψυχήσει. Αθλητές οι οποίοι ξεπέρασαν τα όρια του σώματός τους και τερμάτισαν, τραυματισμένοι, ημιλιπόθυμοι, σε οριακή κατάσταση, με μόνο όπλο την θέλησή τους, έγραψαν την ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων.
Όλα αυτά ανήκουν φαίνεται στο παρελθόν , καθώς εκείνο που επιλέγουν να προβάλουν με θαυμασμό εσχάτως τα ΜΜΕ, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι influencers είναι η αδυναμία του αθλητή και όχι ο άθλος του, τα σκοτάδια του και όχι το φως του, η ήττα του και όχι η νίκη του.
Η αθλήτρια που επιλέχθηκε να ανάψει φέτος την φλόγα των Ολυμπιακών Αγώνων έχει εντυπωσιακό ιστορικό νικών στο τέννις. Η Naomi Osaka έχει υπάρξει το No1 στο Women Tennis Association και είναι η πρώτη Ασιάτισσα που βρέθηκε στην κορυφή της κατάταξης του ατομικού. Έχει κερδίσει πέντε τίτλους του WTA Tour, συμπεριλαμβανομένων δύο τίτλων στα επίπεδα Grand Slam και Premier Mandatory. Ωστόσο, σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη , φαίνεται ότι ο θαυμασμός που της οφείλεται από τον κόσμο είναι, όχι για τους άθλους της στο τένις, αλλά για την μάχη της με την κατάθλιψη που την έκανε να αρνηθεί να συμμετάσχει στην συνέντευξη Τύπου στο Roland Garros – και τελικά να αποκλειστεί εξαιτίας αυτής της απόφασης.
Η Simone Biles είναι μια εξαιρετική Αμερικανίδα γυμνάστρια , ίσως η καλύτερη όλων των εποχών στην Αμερική. Έχει κερδίσει συνολικά 30 μετάλλια σε Ολυμπιακούς και Παγκόσμια Πρωταθλήματα. Σε όλη την ως τώρα καριέρα της, ωστόσο, δεν είχε απολαύσει την ηρωοποίηση που κέρδισε φέτος, όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει την μάχη για το χρυσό εξαιτίας των προβλημάτων ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζει.
Είναι η Osaka και η Biles οι πρώτες αθλήτριες που δοκιμάζονται ψυχικά στην ιστορία του θεσμού; Οπωσδήποτε όχι. Ο δριμύς ανταγωνισμός , το βάρος της ευθύνης πως ένα ολόκληρο έθνος έχει τις ελπίδες του επάνω σου, το γεγονός ότι η σκληρότατη προσπάθεια ετών θα κριθεί μέσα σε λίγα λεπτά μπροστά στα μάτια όλης της υφηλίου και ότι σε αυτά τα λεπτά μπορεί να καταστραφεί ή να εκτοξευθεί η αξία σου, η φήμη σου, το μέλλον σου , είναι ικανά να λυγίσουν ακόμα και τον πλέον δυνατό. Αν προσθέσουμε στα παραπάνω τον κίνδυνο μόνιμης βλάβης της υγείας που αντιμετωπίζουν οι μαραθωνοδρόμοι, ο άθλος των αθλητών είναι υπεράνθρωπος.
Πώς στο καλό πάλευαν με όλα αυτά οι αθλητές τόσα χρόνια; Και γιατί δεν μάθαμε ποτέ για την όποια προσωπική τους μάχη με ψυχική νόσο; Και πώς άντεξαν και δεν τα παράτησαν στην μέση των αγώνων; Αν όχι άξιο θαυμασμού – όπως θεωρείται κάτι τέτοιο το 2021 – θα ήταν τουλάχιστον κατανοητό.
Η απάντηση έρχεται από την ετυμολογία της λέξης αθλητής. Το ρήμα τλάω από το οποίο προέρχεται η λέξη , σημαίνει «υπομένω» και «αντέχω» στα αρχαία ελληνικά.
Γιατί κι αυτός υπομένει τα πάντα όπως ο Άτλας, για να κερδίσει όμως τον ΑΘΛΟΝ (=αγώνα) αυτήν την φορά και να πάρει το ΕΠΑΘΛΟΝ.
Ο Εν τη Λέξει Λόγος – Άννα Τζιροπούλου
Όσοι λοιπόν δεν αντέχουν να υπομένουν και εγκαταλείπουν τον αγώνα δεν θα έπρεπε να θεωρούνται αθλητές; Στην αρχαία Ολυμπία σίγουρα όχι. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες των νεότερων χρόνων , δεν θα θεωρούνταν ήρωες και πρότυπα- τουλάχιστον όχι μέχρι να βρουν τη δύναμη να ξαναμπούν στον αγώνα.
Τελικά πόσο διαφορετικοί είναι αυτοί οι μετά κορωνοϊό Ολυμπιακοί; Ο Jamie Clark σε άρθρο του στο theodysseyonline γράφει πολύ εύστοχα ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες απηχούν το πνεύμα της εκάστοτε εποχής. Συνεχίζει γράφοντας πως για τους Αρχαίους Έλληνες αντιπροσώπευαν την μάχη του ελεύθερου ανθρώπου σε έναν αγώνα για την κατάκτηση του «ιδανικού» που ήταν ύψιστη αξία για αυτούς . Αν είναι έτσι ποιες είναι οι αξίες και πιο είναι το σύχρονο ιδανικό που πρεσβεύουν οι φετινοί αγώνες; Ίσως σαφέστερη άποψη περί αυτού να έχουν οι αναλυτές σε 1500 χρόνια από τώρα.
Η εικόνα βρέθηκε στο theodysseyonline.com
Απορίας Άξιον 