Η φράση Truth Well Told είναι κομμάτι του ονόματος της διαφημιστικής εταιρίας McCann και παραπέμπει στο όραμα του ιδρυτή της , πως η αλήθεια , αν ειπωθεί σωστά, μπορεί να κινήσει τον κόσμο.
Πριν από χρόνια, η McCann – επίσημος διαφημιστής στην εταιρία που εργαζόμουν- δώρισε σε όλους μας ένα t-shirt για το καλοκαίρι. Το t shirt συνόδευε μια κάρτα που έδειχνε μια παιδική ζωγραφιά: ένα τεράστιο στρογγυλό αντικείμενο σαν ταψί χρωματισμένο έντονα και δίπλα του μια κοπέλα με ξανθά μαλλιά. Στην άλλη άκρη της ζωγραφιάς, παιδάκια μαζεμένα. Κάτω από τη ζωγραφιά έγραφε :«Μαμά , σήμερα ήρθε ένα διαστημόπλοιο και πήρε τη δασκάλα μας και δεν κάναμε μάθημα!»
Στο πίσω μέρος της κάρτας, διάβασα κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ : Τα παιδιά δεν λένε ποτέ ψέματα. Λένε την αλήθεια, με τον δικό τους τρόπο.
Είχε κάτι το τόσο βαθύ αυτή η φράση. Σαν να καταλάβαινα τι ήθελε να πει και σαν να μην είχα ιδέα. Ψέμα και αλήθεια τόσο ξεκάθαρα και τόσο αμοιβαία αποκλειόμενα στο ενήλικο μυαλό μου, μπλέκονταν και δεν με άφηναν να δω καθαρά το νόημα της.
Κάτι άλλο που είχα διαβάσει -και καταλάβαινα ωστόσο- είναι πως το βασικό χαρακτηριστικό των παιδιών , σε σύγκριση με τους ενήλικες, είναι η αδυναμία συγκράτησης των ενστίκτων και της έκφρασης των συναισθημάτων, μια συγκράτηση απόλυτα απαραίτητη για την συνύπαρξη με άλλους ανθρώπους στην ενήλικη ζωή. Είναι από τα βασικότερα στοιχεία του άγριου και πρωτόγονου που αφήσαμε πίσω μας στην πορεία της εξέλιξής μας , συγκροτώντας κοινωνίες. Αυτή η ανταλλαγή ( εξέλιξη εναντίον ενστίκτων) είχε όμως και ένα τίμημα , είπαν οι ψυχολόγοι του προηγούμενου αιώνα : έγινε η βασική αιτία των νευρώσεων που μας ταλαιπωρούν.
Μιας και τα παιδιά , γεννιούνται αγνοώντας αυτήν την ανταλλαγή που έχουμε κάνει, τους παίρνει λίγο χρόνο να την συνηθίσουν και τελικά να την υιοθετήσουν. Γι’ αυτό είμαστε εκεί εμείς οι μεγάλοι , για να διασφαλίσουμε πως θα νικήσει ο πολιτισμένος άνθρωπος το αγρίμι. Αυτόν τον ρόλο του μεγάλου έπαιξα ξανά σε μια επίσκεψη στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας με τα μικρά ανίψια μου.
Μόλις αντίκρυσαν τα βαλσαμωμένα εκθέματα, ζώα ή πουλιά που κάποτε έζησαν σε τούτη τη γη, ο ενθουσιασμός άρχισε να θεριεύει μέσα τους. Η κυρία στην είσοδο μας ενημέρωσε πως μπορούμε να αγγίξουμε τα εκθέματα εκτός από τον τρικεράτοπα . Επανέλαβα σε έντονο ύφος τα λόγια της κυρίας όταν τα παιδιά στάθηκαν έκθαμβα μπροστά στον σκελετό του τεράστιου δεινόσαυρου. Πρόσθεσα μάλιστα πως αν παρακούγαμε τις εντολές και το αγγίζαμε, θα μας έδιωχναν από το μουσείο.
Το απόγευμα , ερωτηθείς από τη γιαγιά του για το πώς πέρασε στο μουσείο, ο μικρότερος από τα ανίψια μου διακήρυξε αμέσως πως αν αγγίξουμε τον τρικεράτοπα , αυτός ζωντανεύει!
Αμέσως ανασύρθηκε από την μνήμη μου η φράση από το t shirt της McCann. Και αν το παιδί δεν έλεγε ψέματα εκείνη την στιγμή, τότε ποια αλήθεια έλεγε; Τα γρανάζια του μυαλού μου άρχιζαν να δουλεύουν. Σίγουρα η προοπτική ενός μουσείου του οποίου τα εκθέματα ζωντανεύουν με ένα άγγιγμα είναι απείρως προτιμότερη από ένα μουσείο που διώχνει τα παιδιά που αγγίζουν το πιο διάσημο έκθεμα απ΄όλα. Και σίγουρα οι Πύλες τις Φαντασίας δεν έχουν κλείσει ακόμα για ένα παιδί και τα όρια του τι είναι πιθανό να συμβεί και τι όχι είναι δυσδιάκριτα. Μα ίσως είναι και κάτι άλλο εδώ.
Αν ένα ρητό λέει πως τα παιδιά δεν λένε ποτέ ψέματα, ένα άλλο ρητό λέει πως τα παιδιά γνωρίζουν πάντα την αλήθεια. Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά; Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα. Αν είναι έτσι , τότε η αλήθεια που δεν μπόρεσα να κρύψω από τα παιδιά είναι πως κι εγώ ήθελα να αγγίξω τον τρικεράτοπα, πως όσο και αν καταλαβαίνω την σημασία του κανόνα, κατά βάθος, θέλω να τον καταπατήσω και πως ναι, θα ήταν τέλειο αν τα εκθέματα ζωντάνευαν σε αυτό το μουσείο, σε όλα τα μουσεία!
Η περίπτωση που κράτησα για το τέλος είναι η αλήθεια που έκρυβαν τα λόγια του παιδιού να είναι…ακριβώς αυτό που είπε. Τα εκθέματα όντως ζωντανεύουν αν τα αγγίξεις και κάθε βράδυ ο αφρικανικός βούβαλος παρέα με την καμηλοπάρδαλη, κυνηγούν αντιλόπες και ιμπάλα στους διαδρόμους του μουσείου μέχρις ότου ακουστεί η φωνή του τρικεράτοπα που έρχεται να επιβάλει την τάξη. Γιατί όχι; Μόνο στο Αμερικάνικο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας θα συμβαίνουν αυτά και στην βάρδια του Μπεν Στίλερ ;
Απορίας Άξιον 