Αν κάναμε μια μικρή δημοσκόπηση σε γνωστούς και φίλους σχετικά με την εγκληματικότητα σήμερα στη χώρα μας , όλοι θα συμφωνούσαν πως δεκάδες άνδρες, άγνωστοι μεταξύ τους και χωρίς να έχουν προηγουμένως συνεννοηθεί, ξυλοφορτώνουν τις συντρόφους τους καθημερινά. Άλλοι, υπεράνω πάσης υποψίας, κακοποιούν σεξουαλικά σωρηδόν συγγενείς ή συνεργάτιδές τους. Και σίγουρα , η επικράτεια συναγωνίζεται το Bronx του ’70 σε αριθμό ανθρωποκτονιών.
Είναι δύσκολο να πιστέψεις κάτι διαφορετικό όταν σκρολάρεις στο Google News ή στα post στο Facebook ή αν είσαι από εκείνους που ακόμα παρακολουθούν ειδήσεις. Και αν ακόμα δεν σε αγγίζει η εγκληματικότητα , σίγουρα θα έχεις πειστεί ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σε τέλμα, η ποιότητα ζωής σε ιστορικό χαμηλό και το μέλλον του πλανήτη θα είναι ολέθριο.
Το 2013, ο Σουηδός στατιστικολόγος Hans Rosling έκανε μια τέτοιου τύπου δημοσκόπηση, ρωτώντας αν το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει κάτω από το όριο της φτώχειας έχει διπλασιαστεί, έχει παραμείνει ίδιο ή έχει μειωθεί στο μισό τα τελευταία 20 χρόνια. Προς έκπληξή του, μόνο 5% των 1000 Αμερικανών που ρώτησε απάντησαν σωστά : Το ποσοστό του πληθυσμού που ζει κάτω από το όριο της φτώχειας έχει μειωθεί στο μισό. Κατέληξε ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι χειρότερα κι από αδαής : πιστεύει πως γνωρίζει πολλά δυσάρεστα στοιχεία για τον κόσμο που είναι στην πραγματικότητα μη αληθή.
Υπάρχει ένα ρητό που αφορά στον Τύπο και έχει την ίδια ισχύ τώρα όπως και την πρώτη φορά που κυκλοφόρησε εφημερίδα. If it bleeds, it leads, που σε ελεύθερη απόδοση σημαίνει: Αν στάζει αίμα, μπαίνει πρωτοσέλιδο. Γιατί; Επειδή τα άσχημα νέα συμβαίνουν συνήθως πιο απότομα σε σχέση με τα καλά που συμβαίνουν σταδιακά. Συνεπώς τα άσχημα νέα έχουν μεγαλύτερη αξία δημοσιογραφικά. Επιπλέον, οι δυσάρεστες ειδήσεις μας ενδιαφέρουν συνήθως περισσότερο από τις καλές. Στο προϊστορικό μας παρελθόν, είχε περισσότερο νόημα να ανησυχεί κανείς για τους επερχόμενους κινδύνους- βοηθούσε αυτό στο να μείνει ζωντανός. Ίσως για’ αυτό οι άνθρωποι έχουν «προκατάληψη υπέρ του αρνητικού».
Αν υπολογίσουμε πως βρισκόμαστε σε μια εποχή που τα παραδοσιακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης πεθαίνουν (οι εφημερίδες έχουν τελειώσει , ενώ το κοινό για την ενημέρωσή του , επιλέγει όλο και συχνότερα νέα μέσα και πηγές, όπως τα blog, τα social media και τα podcast) οι ζοφερές ειδήσεις είναι η τελευταία ελπίδα για περισσότερα click baits[i]
Γυρνώντας στις αστυνομικού περιεχομένου ειδήσεις, δοκίμασα έκπληξη όταν ανακάλυψα στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας, στατιστικά που κατέρριψαν την ιδέα περί κατακόρυφης αύξησης της σκληρής εγκληματικότητας στη χώρα. Έτσι, το 2019 οι ανθρωποκτονίες που σημειώθηκαν στην χώρα ήταν περίπου οι μισές σε σύγκριση με εκείνες που συνέβησαν το 2009, ενώ οι βιασμοί μειώθηκαν κατά 20%. Από την άλλη είχαμε αύξηση στις απάτες κατά 150% . [ii]
Η δημοφιλής άποψη πως η ποιότητα ζωής είναι χειρότερη από ότι ήταν, για παράδειγμα, πριν πενήντα χρόνια, μπορεί να καταρριφθεί σχετικά εύκολα αν αναλογισθούμε το προσδόκιμο ζωής, την πρόσβαση σε εκπαίδευση και εργασία, την πρόσβαση σε υγεία, τις ελευθερίες και τα δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται δεδομένα ενώ στο παρελθόν ήταν αμφίβολα για τους περισσότερους. Είναι αλήθεια ότι στον καιρό μας άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα, κάθε φύλου και προσανατολισμού και κάθε φυλής απολαμβάνουν δικαιώματα αδιανόητα πριν μερικές δεκάδες χρόνια –όσο και αν προσποιούνται οι διάφοροι «κοινωνικοί ακτιβιστές» για το αντίθετο.
Και το μέλλον του πλανήτη; Θα χρειαστεί περισσή ψυχραιμία εδώ για να καταφέρουμε να δούμε πως υπάρχουν καλές ειδήσεις σε αυτόν τον τομέα. Αν παραμερίσουμε για λίγο το μόνιμα θυμωμένο κορίτσι από την Σουηδία ,θα δούμε ότι η τεχνολογία έχει προσφέρει πολλά τα τελευταία χρόνια, με μεγαλύτερο παράδειγμα την πράσινη επανάσταση[iii] . Τη δεκαετία του ’60 ο φόβος ότι ως το 2000 θα έχουν εξαντληθεί οι πρώτες ύλες από τον πλανήτη είχε ευρέως διαδοθεί, χάρη όμως στην πράσινη επανάσταση, η ποσότητα της γης η οποία χρειάζεται για να καλλιεργηθεί για να παραχθεί μια ορισμένη ποσότητα τροφής , μειώθηκε κατά 32%. Θα δυσκολευτούμε, το ξέρω, να πιστέψουμε ότι υπάρχουν περισσότερα δέντρα στο βόρειο ημισφαίριο σήμερα, παρά πριν από 100 χρόνια. Στην πραγματικότητα, ολόκληρος ο πλανήτης αναδασώνεται ταχέως.
Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι όλα στον πλανήτη είναι άψογα καμωμένα και πως δεν υπάρχει πια τίποτα να παλέψεις για να διορθώσεις. Ωστόσο, αν πιστέψουμε μόνο τη ροή ειδήσεων, κινδυνεύουμε να αφεθούμε σε στείρο μηδενισμό, σε άρνηση της ίδιας της ανθρώπινης αξίας ( αφού μαθαίνουμε μόνο πόσο τέρατα είμαστε) και στο τέλος απλά να καθίσουμε να περιμένουμε να πεθάνουμε ή ακόμα χειρότερα να απορροφηθούμε από ιδεολογίες που επιθυμούν τον αφανισμό ανθρώπων (θυμηθείτε τις καταχωρήσεις στα μέσα, που υποστηρίζουν πως το να κάνει κανείς παιδιά είναι έγκλημα κατά του πλανήτη).
Ξανά, το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να βάλουμε σε λειτουργία το ισχυρότερο όπλο μας : την κριτική μας σκέψη. Και να θυμηθούμε τα λόγια του ιστορικού Lord Macauley πριν από δύο αιώνες σχεδόν: « Υπό ποιο αξίωμα , όταν έχουμε τίποτα άλλο παρά πρόοδο στο παρελθόν μας, περιμένουμε τίποτα άλλο παρά αφανισμό στο μέλλον μας;»
Περισσότερο διάβασμα εδώ : https://www.wsj.com/articles/why-is-it-so-cool-to-be-gloomy-1542300614
Η εικόνα : Happiness in a Gloomy World by ChaliceofSouls in DevianArt
[i] υποτιμητικός όρος που περιγράφει το περιεχόμενο ιστοσελίδων που έχει ως στόχο την αποκόμιση κερδών από την διαδικτυακή διαφήμιση, σε βάρος της ποιότητας ή της ακρίβειας του άρθρου, στηριζόμενο σε τίτλους εντυπωσιασμού ώστε να προσελκύσει κλικ και στη συνέχεια να ενθαρρύνει την προώθηση του περιεχομένου στα κοινωνικά δίκτυα. Οι επικεφαλίδες των clickbait άρθρων στοχεύουν στο να εκμεταλλευτούν το «χάσμα περιέργειας» (curiosity gap), παρέχοντας στον τίτλο πληροφορίες αρκετές για να κινήσουν την περιέργεια του αναγνώστη, αλλά όχι αρκετές για να ικανοποιήσουν την περιέργειά του αν δεν κάνει κλικ στον σύνδεσμο που οδηγεί στο περιεχόμενο.
[ii] http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&perform=view&id=81&Itemid=73&lang
Απορίας Άξιον 