To Kill a King

Η δολοφονία του πρώην πρωθυπουργού της Ιαπωνίας τις προηγούμενες ημέρες, ξύπνησε σε όλη την υφήλιο πρόσφατες και αρχαίες μνήμες. Άλλωστε η δολοφονία του βασιλιά- από το σκάκι έως την αληθινή ιστορία, αποτελεί κρυφό φόβο και ένοχη επιθυμία ταυτόχρονα.

Αφήνοντας την μυθικών διαστάσεων ( αν αναλογιστεί κανείς πόσες ,αβάσιμες ή όχι και τόσο, θεωρίες έχουν αναπτυχθεί γύρω της) δολοφονία του Kennedy  αλλά και την περίεργη  δολοφονία του Olaf Palme στη Σουηδία, ας ξεκινήσουμε μια αναδρομή σε εκείνες τις δολοφονίες ηγετών που άλλαξαν την ροή του κόσμου.

Μια καταραμένη ανοησία στα Βαλκάνια, είχε προβλέψει ο Bismarck πως θα πυροδοτούσε  τον επόμενο πόλεμο. Η δολοφονία του διαδόχου της Αυστρίας, αρχιδούκα Franz Ferdinard, από Σέρβους εθνικιστές στις 28 Ιουνίου 1914, ικανοποίησε αυτήν την συνθήκη. Έτσι κι αλλιώς , στην παγκόσμια σκακιέρα (για να θυμηθούμε το σκάκι της πρώτης παραγράφου) τα πιόνια είχαν μετακινηθεί και ήταν έτοιμα για την εκκίνηση. Οι μεγάλες Ευρωπαϊκές δυνάμεις ήξεραν ότι η σύγκρουση πλησιάζει. Δεν ήξεραν απλά το πότε. Τον Αύγουστο του 1914, σήμανε η ώρα για να ξεκινήσει ένας από τους αιματηρότερους και καταστροφικότερους πολέμους της ιστορίας.

Τηρουμένων των αναλογιών, η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια,  στις 9 Οκτωβρίου του 1831 στο Ναύπλιο, μπορεί να συγκριθεί με εκείνη του JFK στις 22 Νοεμβρίου του 1963 στο Dallas. Ο κυβερνήτης που είχε στα χέρια του την μοίρα του νεοσύστατου κράτους έπεσε νεκρός κατά την πορεία του προς τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα.  Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε οι δολοφόνοι του,  Γιωργάκης και  Κωνσταντής Μαυρομιχάλης εκφράζοντας συσσωρευμένη οργή στο πρόσωπο του κυβερνήτη από μερίδα του κόσμου αλλά και προσωπική έριδα της οικογένειας Μαυρομιχάλη και της Μάνης γενικότερα, του επιτέθηκαν στην είσοδο της εκκλησίας. Ο Κωνσταντής τον πυροβόλησε κάτω από τον λοβό και ο Γιωργάκης τον μαχαίρωσε στην κοιλιακή χώρα. Και από εδώ ξεκινούν ερωτήματα που δεν έχουν βρει πειστική απάντηση ως σήμερα. Ενήργησαν μόνοι τους οι Μαυρομιχάληδες ή κατ’ εντολή Αγγλίας και Γαλλίας που θεωρούσαν τον Καποδίστρια φιλορώσο;  Γιατί το πόρισμα του γιατρού  Σ. Καρβελά που έκανε λόγο για τραύμα στο ινίο δεν ανακοινώθηκε και αντί αυτού δημοσιεύτηκε άλλο που όμως ήταν ανυπόγραφο; Γιατί δεν θεωρήθηκε ποτέ ύποπτος ο δεύτερος συνοδός του κυβερνήτη  Λεωνίδας (ή Λεωνίδης) ο οποίος δεν πυροβόλησε τους δράστες της δολοφονίας γιατί ισχυρίστηκε πως εκείνη την ημέρα είχε ξεχάσει να γεμίσει το όπλο του; Πώς και πότε εξαφανίστηκαν οι μαρτυρίες δύο ξένων περιηγητών που τυχαία (;) βρέθηκαν στον τόπο του εγκλήματος εκείνο το πρωινό; Γιατί δεν λήφθηκε υπόψη ότι στο  θανάσιμο τραύμα του Ιωάννη Καποδίστρια, βρέθηκαν 2,5 μπαλαρμάδες (ο μπαλαρμάς ήταν είδος βλήματος που χρησιμοποιούνταν παλιότερα και το οποίο αποτελούνταν από δύο σφαίρες οι οποίες συνδέονταν μεταξύ τους με σύρμα, ετυμ. < γαλλ. Balle ramee) ενώ τα όπλα του Κωνσταντίνου Μαυρομιχάλη ήταν γεμισμένα με πυριτοβολές;  Αποκρύψεις , παραλείψεις, μυστικές μελέτες, χαμένοι μάρτυρες και ατελείς ιατρικές γνωματεύσεις χαρακτηρίζουν και την θρυλική δολοφονία του Kennedy. Και ακόμα ένα ερώτημα που ταλανίζει Έλληνες και Αμερικάνους : πόσο διαφορετική θα ήταν η χώρα σήμερα αν δεν είχε δολοφονηθεί ο πρόεδρος/κυβερνήτης;

Ξαναγυρνώντας στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέχρι την δολοφονία του Kennedy, ήταν  η δολοφονία του προέδρου Lincoln, εκείνη που  στοίχειωνε τις καρδιές της χώρας απ’ άκρη σ’ άκρη. Ο πρόεδρος που υπέγραψε το διάταγμα της χειραφέτησης των μαύρων δούλων , εκείνος που πέρασε την χώρα μέσα από έναν καταστροφικό εμφύλιο , στην ειρήνη με την νίκη της συμμαχίας των Βορείων , έπεσε νεκρός από την σφαίρα του John Wilkes Booth.  Και αυτή η δολοφονία έχει λάβει τη θέση της στην Μεγάλη Αμερικάνικη Μυθολογία. Οι ομοιότητες ανάμεσα στις δολοφονίες των δύο προέδρων (Lincoln και Kennedy) είναι σχεδόν τρομακτικές, όπως μπορεί να ανακαλύψει κανείς εδώ : https://en.wikipedia.org/wiki/Lincoln%E2%80%93Kennedy_coincidences_urban_legend

Από την αναδρομή αυτή δεν θα μπορούσε να λείπει αυτή που- για πολλούς ιστορικούς- αποτελεί την «μητέρα» των πολιτικών δολοφονιών.

Εκείνο το πρωινό της  15ης  του Μάρτη μια γυναίκα, λέει στον άνδρα της να μην φύγει από το σπίτι γιατί  είδε κακό όνειρο. Καλούνται ιερείς και μάντεις και συμφωνούν πως οι οιωνοί είναι πέρα για πέρα κακοί.  Ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρας όμως, δεν θα παρασυρθεί από τις φοβίες μιας γυναίκας και από προφητείες. Είναι το έτος 44 π.Χ. και ο Ύπατος της Ρώμης με τις περισσότερες στρατιωτικές και πολιτικές επιτυχίες, ο άνθρωπος που αψήφησε την Σύγκλητο και συγκέντρωσε εξουσίες που μόνο οι βασιλείς του παρελθόντος είχαν, είχε στ’ αλήθεια πιστέψει ότι δεν ήταν απλά ένας θνητός. Ίσως και να είχε πιστέψει ότι είναι αθάνατος. Μα η Ρώμη- εκείνα τα αντανακλαστικά της Ρώμης που απεχθάνονταν την ιδέα και μόνο ενός βασιλιά -δεν είχαν πεθάνει. Ακόμα. Και αυτά όπλισαν το χέρι του Βρούτου και των άλλων συνωμοτών που τον δολοφόνησαν  εις τας ειδούς του Μαρτίου μέσα στην Σύγκλητο. O θρύλος λέει πως από τα χείλη του Βρούτου ακούστηκε τότε η φράση Sic Semper Tyrannis  (Αυτό Αρμόζει στους Τύραννους).

Όπως θα ήταν αναμενόμενο, ακολούθησε  μια περίοδος αναταραχών και εμφύλιων συρράξεων,  ανάμεσα στον Μάρκο Αντώνιο και τον Οκταβιανό Αύγουστο που έληξε με την μάχη στο Άκτιο και την συντριπτική ήττα του ενωμένου στόλου του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας της Αιγύπτου. Ο Αύγουστος γίνεται ο πρώτος Αυτοκράτορας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αποδεικνύοντας ότι η δολοφονία ενός μονάρχη, δεν φέρνει πάντοτε πίσω την δημοκρατία.

Είναι η δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα η πιο θεατρική, η πιο επική της ιστορίας; Κι όμως. Υπάρχει μια άλλη, απείρως εντυπωσιακότερη, που άλλαξε  την ροή του κόσμου οριστικά και επηρέασε την ιστορία όσο λίγα γεγονότα έχουν κάνει.

Ήδη το 336 π.Χ. ο βασιλιάς Φίλιππος ο Β΄της Μακεδονίας θεωρούσε τον εαυτό του ηγέτη  της Ευρώπης. Τούτο φανερώνει το ψηφιδωτό που πρόσφατα ανακαλύφθηκε στα ανάκτορα στις Αιγές και απεικονίζει την αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο αλλά και ο σύγχρονος του Φίλιππου, ιστορικός Θεόπομπος σύμφωνα με τον οποίο  « ποτέ δεν γνώρισε η Ευρώπη τέτοιον εξαιρετικό άνδρα όπως ο Φίλιππος – ο γιος του Αμύντα ».

Αυτός ο ηγέτης θα θελήσει να δείξει στον κόσμο ολόκληρο την ασύγκριτη ισχύ του και την αδιαφιλονίκητη ηγεσία του. Τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς, ετοιμάζει για τους γάμους της θυγατέρας του Κλεοπάτρας με τον Αλέξανδρο της Ηπείρου, μια γιορτή που όμοιά της δεν είχε ξαναδεί κανείς ούτε είχε ακούσει.  Στο θέατρο των Αιγών έχουν προσκληθεί και παρευρίσκονται όλοι οι ηγέτες των μεγάλων Ελληνικών πόλεων αλλά και πρέσβεις και εξέχουσες προσωπικότητες άλλων κρατών. Στον χώρο βρίσκονται εκπρόσωποι της πολιτικής του θεάματος και των τεχνών, η  crème de la crème της εποχής δηλαδή. Μπορούμε να τους φανταστούμε να εισέρχονται στο θέατρο και να κοιτάζουν γύρω τους εντυπωσιασμένοι από την πολυτέλεια και την επίδειξη δύναμης που αποπνέει ο διάκοσμος. Απλώνεται ησυχία και στην σκηνή κάνει την εμφάνισή της μια πομπή συνοδευόμενη από ήχο οργάνων που παιανίζουν  μουσική γραμμένη  για ήρωες. Η πομπή αποτελείται από αγάλματα, εξαιρετικού κάλλους, βασταζόμενα από υπηρέτες , που παριστάνουν τους Ολύμπιους θεούς. Από την σκηνή περνάνε όλοι οι Ολύμπιοι εκτός από τον Δία , την αναπαράσταση του οποίου, ο Φίλιππος έχει κρατήσει για τον εαυτό του και ετοιμάζεται να εμφανιστεί στην σκηνή ο ίδιος, υπέρλαμπρος ηγέτης, σχεδόν…θεός.  

Το χέρι του προσωπικού του σωματοφύλακα, Παυσανία, θα τον σταματήσει, μπήγοντας του μαχαίρι που τον σκοτώνει ακαριαία. Ο Παυσανίας θα προσπαθήσει να ξεφύγει αλλά τον προλαβαίνουν οι αξιωματικοί  Περδίκκας και Λεονάτος  και τον σκοτώνουν, χωρίς ποτέ να μάθουμε τι ή ποιος  όπλισε το χέρι του δολοφόνου.

Οι θεωρίες συνομωσίας κρατούν ακόμα για αυτήν την δολοφονία. Πολλοί είδαν σχέδιο της Ολυμπιάδας ή  της Ολυμπιάδας μαζί με τον Αλέξανδρο πίσω από αυτή την ενέργεια δεδομένου των προστριβών του τελευταίου με τον πατέρα του αλλά και του  πρόσφατου γάμου του Φίλιππου με την ανηψιά του Αττάλου, Ευρυδίκη, η οποία ήταν ήδη έγκυος με το παιδί του Φίλιππου.

Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να επιβεβαιώνει κάποια από αυτές τις θεωρίες. Επιπλέον ο Αλέξανδρος ήταν ήδη σε ώριμη ηλικία και δεν είχε κάτι να φοβάται από το αγέννητο παιδί του πατέρα του. Το πιθανότερο σενάριο είναι αυτό που παρουσίασε και ο Αλέξανδρος τότε, ότι δηλαδή πίσω από τη δολοφονία βρίσκονταν οι Πέρσες που γνώριζαν τα σχέδια του Φιλίππου για επέκταση στην Ασία.

Αμέσως μετά την υπέρλαμπρη ταφή του Φιλίππου, ο στρατός ανέδειξε βασιλιά τον Αλέξανδρο ο οποίος ορκίστηκε εκδίκηση για τον πατέρα του και εκστράτευσε εναντίον της Περσικής Αυτοκρατορίας αλλάζοντας τον κόσμο για πάντα.