Συμπάθεια για το Τέρας

Από την πρώτη στιγμή που βγήκε στον αέρα, η σειρά Dahmer-The Monster εκτοξεύθηκε στην κορυφή των 10 πιο επιτυχημένων σειρών στο Netflix, πίσω μόνο από τέτοιες επιτυχίες όπως το Squid Game  και το Stranger Things.

Γιατί όχι;- σκέφτηκα. Έπειτα αυτή μου η αποδοχή με γέμισε δυσφορία. Γιατί αυτή η πείνα για τα έργα και τις ημέρες ενός κανίβαλου , σεξουαλικά διεστραμμένου, κατά συρροή δολοφόνου; Είναι  το ενδιαφέρον για την σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου τόσο ισχυρό;  Θα γνώριζε  για παράδειγμα την ίδια αβίαστη επιτυχία μία σειρά  για τον πατέρα Mychal Judge  που  έχασε τη ζωή του την 11η Σεπτεμβρίου 2001 ,  όταν έτρεξε στο σημείο των εκρήξεων και παρέμεινε εκεί  για να παρασταθεί στους πληγωμένους και στους διασώστες τους;

«Η έλξη προς την σκοτεινή πλευρά» λέει ο Master Yoda στον Πόλεμο των Άστρων, «είναι ισχυρότερη  γιατί η σκοτεινή πλευρά χρησιμοποιεί την σαγήνη.»

Η σαγήνη προς το σκοτεινό – το νοσηρό ενδιαφέρον προς το εγκληματικό και το μακάβριο- εξηγείται εν μέρει από την ανάγκη  του ανθρώπου να κατανοήσει την ανθρώπινη ψυχή – και η σκοτεινή πλευρά είναι μέρος αυτής. Εξυπηρετεί επίσης την ανάγκη αναγνώρισης αυτού του σκοτεινού- του κακού- στην ευρύτερη κοινότητα,  διαβεβαίωσης του εαυτού μας ότι αυτό το κακό δεν έχει τίποτα κοινό με εμάς και έπειτα απομόνωσης αυτού και τιμωρίας του.  

Και ενώ αυτές οι ιστορίες ικανοποιούν το αίσθημα δικαιοσύνης καθώς ο δολοφόνος συλλαμβάνεται, τρέφουν και ένα άλλο πιο άβολο συναίσθημα, αυτό του θαυμασμού προς το πρόσωπο του. Η ενσάρκωση του κακού  εκπροσωπεί την ανάγκη να ζήσουμε αψηφώντας τον νόμο, στρεφόμενοι ενάντια στην κοινωνία που μας στέρησε την ελευθερία που είχαμε όταν ζούσαμε παραδομένοι στα ζωώδη μας ένστικτα στην αυγή του Χρόνου.

Η επίκληση προς αυτά τα ένστικτα , τα τόσο καταπιεσμένα από τον πολιτισμένο εαυτό μας, που ακριβώς επειδή έχουν καταπιεστεί έχουν εξαιρετική δύναμη, είναι που κάνει τις ιστορίες αληθινών εγκλημάτων ανάρπαστες. Το εμπορικό ενδιαφέρον που προκύπτει από αυτό  εξηγεί γιατί στην Ελλάδα, το Εγκληματολογικό Μουσείο απευθύνεται  μόνο σε φοιτητές της Ιατρικής και είναι κλειστό για το κοινό , ενώ στην Αμερική είναι τουριστικός πόλος έλξης, αφού  έχει αντιγράψει την εμπορική ιδέα του Hard Rock Café  με συλλογές που περιλαμβάνουν γκροτέσκα πορτρέτα κλόουν του John Wayne Gacy, το Volkswagen του  Ted Bunty, την  κιθάρα του Charles Manson.

Και αν ο ροκ σταρ έχει την θέση του στον μύθο ενσαρκώνοντας τον ήρωα , ο κατά συρροή δολοφόνος  έχει τον ρόλο του τέρατος. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο η δραματοποιημένη ιστορία της Wuornos με πρωταγωνίστρια την Charlize Theron, όσο και η σειρά του Netflix  για τον Dahmer,  έχουν τον ίδιο τίτλο : The Monster.

Και πράγματι στο μακρινό μας παρελθόν , μόνο σε τέρατα (λυκανθρώπους, βαμπίρ, ζόμπι) μπορούσαμε οι άνθρωποι να αποδώσουμε φρικτά εγκλήματα σε καιρούς ειρήνης.

Στον σύγχρονο κόσμο, η προσπάθεια εξήγησης της συμπεριφοράς των δολοφόνων οδήγησε στην δημιουργία κάποιων προτύπων που όμως απείχαν πολύ από την πραγματικότητα. Το πρότυπο του λευκού άνδρα με τον υψηλό δείκτη ευφυίας, που έχει κακοποιηθεί σε  νηπιακή ηλικία και επιτίθεται σε νεαρές γυναίκες δεν αντιπροσωπεύει σχεδόν κανέναν  αληθινό serial killer , γι ‘αυτό και κανένας που δεν εμπίπτει έστω και μερικά στην παραπάνω κατηγορία δεν έχει «απολαύσει» την μυθολογία που συνοδεύει «μεγάλα ονόματα» όπως ο Ted Bunty και τελικά έχει βγει από το κάδρο, καταδικασμένος σε λήθη σαν κι αυτή που σκεπάζει και όλα τα θύματα των δολοφόνων αυτών.

Ίσως τελικά να μην μπορούν να εξηγηθούν αυτές οι τρομακτικές παρεκκλίσεις της ανθρώπινης ψυχής παρά μόνο ως τέρατα , ως σημάδια θεϊκά (από την αρχική σημασία της λέξης τέρας- τείραν στην αρχαία ελληνική που σήμαινε θεϊκό σημάδι, οιωνό). Στην παγκόσμια ανθρώπινη μυθολογία , η εμφάνιση των τεράτων συμπίπτει με την Εποχή του Χαλκού όπου οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών προκαλούσαν ανησυχία και φόβο.

Ίσως τότε στην κυτταρική μνήμη μας να υπάρχει η ανάγκη καταφυγής σε τέτοιου είδους τέρατα όταν συντρέχουν λόγοι μεγάλης παγκόσμιας ανησυχίας. Όταν – ας πούμε- το ενδεχόμενο ενός πυρηνικού πολέμου δεν φαντάζει ξαφνικά τόσο απίθανο.