Η Αμερικανίδα ηθοποιός που έγινε γνωστή σαν Μέριλιν Μονρόε γεννήθηκε την 1η Ιουνίου του 1926 και πέθανε στις 4 Αυγούστου του 1962.
Αυτά τα δύο καθοριστικά γεγονότα είναι τα μόνα που ξέρουμε με σιγουριά για την Μέριλιν. Αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για μακράν την πιο αναγνωρίσιμη Αμερικανίδα ηθοποιό, ένα από τα ισχυρότερα και αποδοτικότερα brand names ως και σήμερα, ένα σύμβολο κουλτούρας και εποχής, την ενσάρκωση ενός αρχέτυπου γυναίκας, είναι άκρως περίεργο πόσα λίγα γνωρίζουμε. Τα πάνω από 600 βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει για εκείνη –περισσότερα από όσα έχουν γραφτεί για οποιονδήποτε άλλον από τον χώρο του θεάματος- έχουν μάλλον ενισχύσει τον μύθο παρά έχουν απαντήσει στο ερώτημα που υπόσχονται να λύσουν: Ποια ήταν τελικά η Μέριλιν;
Η σεξοβόμβα
Σκηνή 1η : «7 χρόνια φαγούρα»
Η φούστα του λευκού εξώπλατου που φορά “Το κορίτσι» σηκώνεται αποκαλύπτοντας τα πόδια της ως ψηλά στους μηρούς ενώ εκείνη γελά με την αφέλεια μικρού παιδιού, καθώς στέκεται στην σχάρα κάτω από την οποία περνάει ο υπόγειος σιδηρόδρομος και περιμένει το επόμενο τρένο για την φυσήξει και πάλι το αεράκι.
Η σκηνή αυτή έχει δώσει στον μύθο της Μέριλιν όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει ο κάθε ένας που καλείται να καταναλώσει ένα κομμάτι της. Όλοι γνωρίζουμε την δύναμη που έχει διαχρονικά η εικόνα της Μέριλιν καθώς κρατάει την φούστα του φορέματος που έχει ήδη ανέβει όσο ψηλά επιτρέπει η λογοκρισία της εποχής- δύναμη που υπερνίκησε και την ίδια την Μέριλιν όταν προσπάθησε – ανεπιτυχώς- να δοκιμαστεί σε άλλους ρόλους και σε διαφορετική περσόνα.
Σύμβολα του σεξ υπήρξαν πολλά στην αμερικάνικη βιομηχανία θεάματος, όμως αυτό που αντιπροσώπευε η Μέριλιν ήταν διαφορετικό. Το σεξ της Μέριλιν δεν ήταν απειλητικό, δεν έκρυβε παγίδες δεν οδηγούσε στον όλεθρο- όπως αυτά των σταρ του ’30 και του ’40. Δεν ήταν ωμό και αδιάφορο στους κανόνες, δεν ήταν φεμινιστικό και ανατρεπτικό – όπως εκείνο της δεκαετίας του ’60. Η Μέριλιν ήταν μια αστραφτερά όμορφη γυναίκα, στην περίοδο της άνθισής της όπου όλα πάνω της είναι τέλεια : τέλεια πλατινέ μαλλιά, τέλειο κόκκινο, μισάνοιχτο στόμα, τέλειο στήθος, τέλειοι γλουτοί, βλέμμα που σε καλούσε στην κρεβατοκάμαρα και χαμόγελο που υποσχόταν πως θα ήταν όλα εντάξει μετά.
Το ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι πως η Μέριλιν ασκούσε πάντα γοητεία τόσο σε ετεροφυλόφιλους άνδρες όσο και σε ομοφυλόφιλους- είναι χαρακτηριστική η εμμονή του Andy Warhol μαζί της- αλλά και σε γυναίκες.
Έχοντας το «προνόμιο» να έχει πεθάνει νέα, η Μέριλιν άφησε αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με αυτό το κομμάτι της εικόνας της.
Ήταν ο ερωτισμός που εξέπεμπε η άμυνα που είχε αναπτύξει για να κρύψει την τραυματική παιδική ηλικία που είχε περάσει, ζώντας με μία μητέρα ψυχασθενή χωρίς να γνωρίσει ποτέ τον πατέρα της; Πολλοί βιογράφοι της ισχυρίζονται ακριβώς αυτό.
Ή μήπως η ταμπέλα «σύμβολο του σεξ» της επιβλήθηκε από το ανδροκρατούμενο Hollywood που πήρε στα χέρια του ένα αθώο θύμα και το μετέτρεψε σε ένα προϊόν με στόχο την τέρψη του ανδρικού κοινού; Οι μελετητές της φεμινιστικής σχολής υπερασπίζονται αυτήν την άποψη.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η βιομηχανία θεάματος κέρδισε (και κερδίζει) τεράστια ποσά από την Μέριλιν ως θεά του ερωτισμού. Η περίφημη γυμνή φωτογράφιση που έκανε όταν ήταν ένα απένταρο pin up girl με αμοιβή 50$ αγοράστηκε από έναν νεαρό επιχειρηματία με το όνομα Hugh Hefner για 500$ 3 χρόνια αφ’ ότου η μις Μονρόε είχε ξεκινήσει την κινηματογραφική καριέρα της. Οι φωτογραφίες αυτές βοήθησαν τον Heffner να στήσει την αυτοκρατορία του Playboy που κυκλοφόρησε το πρώτο του τεύχος υποσχόμενο την Μέριλιν γυμνή , για όλους.
Όμως όσο και αν το Hollywood έστησε ένα δύσκολο παιχνίδι στην Μέριλιν, εκείνη έπαιξε με την σειρά της με το Hollywood- τόσο με την εικόνα της και τον μύθο της όσο και με τα αφεντικά των studio. Οι εμφανίσεις της , οι κινήσεις της, ο τρόπος που μιλούσε κινώντας τα χείλη της σαν χαριτωμένο κοριτσάκι ξεσήκωναν φρενήρη ενθουσιασμό από τα πλήθη- και ήταν τέλεια υπολογισμένες από πλευράς της. Ως και η φορά που απάντησε « αυθόρμητα» στον δημοσιογράφο του Marie Claire που την ρώτησε τι φορά στο κρεβάτι. «Μια σταγόνα Chanel No5» είπε με παιδική ειλικρίνεια, αφήνοντας να εννοηθεί ότι κοιμάται γυμνή. Κάτι που , ήταν η αλήθεια.
Και όταν η Fox της διαμήνυσε ότι την απολύει από την ταινία Something ‘s gotta Give (την τελευταία και ανολοκλήρωτη ταινία της) επειδή αθέτησε την υπόσχεσή της και εμφανίστηκε στο gala για τα γενέθλια του Προέδρου Kennedy στο Madison Square Garden, εκείνη κανόνισε μια φωτογράφιση με τον Bert Stern (γνωστή σήμερα ως « η τελευταία φωτογράφιση») που έκανε τον τύπο της εποχής να μιλάει μόνο για αυτήν ξανά, αφήνοντας δεύτερη την Elizabeth Taylor που τότε γύριζε το Cleopatra.
Η χαζή ξανθιά
Σκηνή 2η : «Οι άντρες προτιμούν τις ξανθές.»
H Lorelei Lee, η εκρηκτική καλλιτέχνης του Diamonds are a girl’s best friend και σπιρτόζα γόησσα, ακούει τον πατέρα του μέλλοντος συζύγου της – που τυγχάνει εξαιρετικά πλούσιος – να της της λέει ξεκάθαρα πως την θεωρεί «προικοθήρα».
«Το να είναι ένας άντρας πλούσιος είναι το ίδιο όπως το να είναι μια γυναίκα όμορφη. Δεν θα παντρευόσασταν μια γυναίκα μόνο επειδή θα ήταν όμορφη όμως, Θεούλη μου, δεν θα βοηθούσε πολύ αν ήταν; Και αν είχατε μια κόρη θα προτιμούσατε να παντρευτεί έναν πλούσιο και να έχει ό,τι ζητήσει στη ζωή. Γιατί λοιπόν είναι κακό που το θέλω εγώ;»
Μετά από αυτόν τον βομβαρδισμό, ό μέλλων πεθερός ομολογεί « Έι, μου είχαν πει ότι είσαι χαζή».
Στο οποίο η Lorelei Lee- Μέριλιν απαντά « Μπορώ να είμαι έξυπνη όταν είναι σημαντικό.»
Βρίσκω αυτήν την φράση να πλησιάζει πολύ την αληθινή Μέριλιν
Πολλά σημεία της ιστορίας της βρίσκουν μια εύκολη εξήγηση αν δεχθούμε ότι είχε μειωμένη αντίληψη. Όπως για παράδειγμα το ότι δεν κατάφερε ποτέ να πληρωθεί ανάλογα με τα εκατομμύρια που έφερνε στις εταιρίες παραγωγής το όνομά της, ή το ότι εμπιστευόταν εύκολα και πολύ ανθρώπους που στην συνέχεια την απογοήτευαν. Όμως, είναι πολλοί οι γνωστοί και άπειροι οι άγνωστοι ηθοποιοί που δεν κατάφεραν να κάνουν περιουσία στο Hollywood και όλοι μας έχουμε εμπιστευτεί ανθρώπους που δεν το άξιζαν .
Η Μέριλιν κατείχε ένα ιδιαίτερο και εντελώς δικό της στοιχείο σπιρτάδας. Ακόμα, διέθετε ένα πλούσιο λεξιλόγιο και συχνά την έβλεπες αγκαλιά με ένα βιβλίο του James Joyce ή του Freud .
Επίσης ήταν αξιοθαύμαστα γενναία.
Όταν η ύπαρξη γυμνών φωτογραφιών της από την εποχή που ήταν pinup μαθεύτηκε, το Στούντιο την πίεζε να αρνηθεί πως ήταν αλήθεια αλλά εκείνη, με ένα σθένος που θα ζήλευαν και οι πιο χειραφετημένες σταρ, δεν υπέκυψε στις πιέσεις. Παραδέχθηκε στον Τύπο ότι πράγματι είχε κάνει αυτήν την φωτογράφιση : Ήμουν πολύ φτωχή, χρειαζόμουν αυτά τα χρήματα. Λυπάμαι για αυτό που έγινε , αλλά δεν ντρέπομαι.
Και όταν ο τότε σύζυγός της Άρθουρ Μίλερ, βρέθηκε στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Υποθέσεων ως κατηγορούμενος , εμφανίστηκε στο πλευρό του, στηρίζοντάς τον , ρισκάροντας τα πάντα, όταν φίλοι του, δεν εμφανίστηκαν καν.
Και διέθετε πείσμα και εργατικότητα
Η διευθύντρια του πρακτορείου μοντέλων που δούλεψε η Μέριλιν, δεν θυμάται καμμία άλλη σαν κι αυτήν : δούλευε την στάση του σώματος, το περπάτημά της , το χαμόγελό της περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, ώσπου να τα τελειοποιήσει.
Έτσι δούλευε και στις πρώτες ταινίες της…πριν τα βαρβιτουρικά στο αίμα της πάρουν το πάνω χέρι.
Η ψυχωτική αυτοκαταστροφική σκύλα
Σκηνή 3η : «Μερικοί το προτιμούν καυτό.»
Ο Τόνι Κέρτις και ο Τζακ Λέμον ντυμένοι ως Josephine και Daphne βρίσκονται με την μπάντα της Sweet Sue στο τρένο για το Μαϊάμι. Ανακαλύπτουν την Sugar Kane- Μέριλιν να πίνει κρυφά – λόγω ποτοαπαγόρευσης- bourbon.
«Μην νομίζετε ότι δεν μπορώ να το σταματήσω.» τους λέει ενώ πίνει μια γουλιά.
« Μπορώ. Απλά δεν θέλω. Ιδίως όταν είμαι στα κάτω μου.»
Σκηνοθέτες και οι ηθοποιοί στις ταινίες Μερικοί το Προτιμούν Καυτό και Οι Αταίριαστοι συμφωνούν ότι το να συνεργάζεσαι με την Μέριλιν εκείνη την εποχή ήταν με μια λέξη: κόλαση. Καθυστερούσε ολόκληρα 24ωρα να εμφανιστεί στα γυρίσματα, όταν ήταν εκεί, δεν μπορούσε να αποστηθίσει μια αράδα από τον ρόλο της, ξεσπούσε άξαφνα σε φωνές ή κλάματα.
Ο Τζακ Λέμον, , ωστόσο, την θυμάται με συμπάθεια και την περιγράφει σαν ένα πλάσμα που το μέγεθος της φήμης της την ξεπέρασε κατά πολύ , κάνοντάς την να αποτραβιέται από τους ανθρώπους και να καταφεύγει στα χάπια. Τα οποία της συνταγογραφούσαν χωρίς μέτρο διάφοροι γιατροί –υπάλληλοι του Στούντιο.
Και ας μην ξεχνάμε ότι εκείνη την εποχή , η Μέριλιν στην προσωπική της ζωή, βίωνε ένα ακόμα διαζύγιο και μία αποβολή στον 6ο μήνα της εγκυμοσύνης της , πριν από αυτό. Και όμως, ολοκλήρωσε την μεγαλύτερη εισπρακτική της επιτυχία (το Μερικοί το Προτιμούν Καυτό) και κέρδισε Χρυσή Σφαίρα για την ερμηνεία της.
Το θύμα των αδερφών Κέννεντυ
Σκηνή 4η
Στην κρεβατοκάμαρα του σπιτιού της , στο 12305 Helena Drive στο Μπρέντγουντ της Καλιφόρνια, τις πρώτες πρωινές ώρες της 5ης Αυγούστου του 1962, η Μέριλιν Μονρόε βρίσκεται νεκρή, γυμνή, γυρισμένη μπρούμυτα στο κρεβάτι της, ενώ δίπλα της, στο κομοδίνο, δεκάδες μπουκαλάκια , τα περισσότερα από αυτά άδεια.
Οι αστυνομικοί που φτάνουν εκεί, βρίσκουν την οικονόμο της να βάζει μπουγάδα και αρχίζουν να παίρνουν αντικρουόμενες καταθέσεις σχετικά με τα γεγονότα που έλαβαν χώρα μεταξύ 08:00 μμ το προηγούμενο βράδυ και 04:25 της 5ης Αυγούστου. Αυτές οι αναφορές θα γίνονταν όλο και πιο μπερδεμένες καθώς θα περνούσε ο καιρός και όλο και περισσότερες μαρτυρίες θα προστίθεντο σε μια ήδη περίπλοκη ιστορία.
Η Μέριλιν ανήκει στην ξεχωριστή εκείνη κάστα ινδαλμάτων που ο θάνατός τους δεν αμφισβητείται – όχι, δεν σκηνοθέτησε τον θάνατό της για να γλιτώσει από τη δημοσιότητα όπως ο Elvis ή ο Jim Morrison- αλλά υπάρχουν δεκάδες συναρπαστικές εκδοχές για αυτόν που – στις πιο ελαφριές εκδοχές τους- βρίσκουν πως η Μέριλιν αυτοκτόνησε μην αντέχοντας άλλο το ψυχολογικό βάρος της ζωής σαν αστέρι του Hollywood και της απόρριψης από τους άντρες της ζωής της και τις πιο πλούσιες θεωρίες συνομωσίας να θέλουν τους αδελφούς Κέννεντυ- με τους οποίους εικάζεται ότι είχε ερωτική σχέση- να αποφασίζουν να ξεφορτωθούν μια και καλή την τρελή που απειλεί να τινάξει την φήμη τους στον αέρα, με τη βοήθεια της μαφίας, του Τζίμυ Χόφα, ή και των ίδιων των Μυστικών Υπηρεσιών . Η Joyce Carol Oates στο μυθιστόρημα με στοιχεία βιογραφίας, H Ξανθιά, προβάλει την εκδοχή του μοναχικού σκοπευτή, που παίρνει εντολές – άγνωστο από ποιον – να ξεφορτωθεί την εχθρό της Αμερικής με το όνομα Μέριλιν. Άλλοι εμπλέκουν ως υπαίτιους τον ψυχολόγο της Μέριλιν εκείνη την εποχή, Dr Ralph Greenson , άλλοι την οικονόμο της.
Το θέμα είναι ότι ο μύθος Μέριλιν Μονρόε μας συναρπάζει τόσο με τη ζωή της όσο και με τον θάνατό της.
Αν και οι περισσότερες ιστορίες για αυτήν επιμένουν πως η Μέριλιν ήταν η Σταχτομπούτα, ήταν πάντα πιο κοντά στο να είναι η Χιονάτη . Πρώτα αθώο παιδί, μετά τρομαγμένο , κυνηγημένο θύμα, μετά όμορφο πτώμα σε γυάλινο φέρετρο.[…] Αλλά το παραμύθι μένει ημιτελές γιατί η ηρωίδα μας δεν ξαναγεννιέται στο τέλος. Αυτό θα το κάνει η επόμενη βιογραφία της: θα την φέρει πίσω στη ζωή μόνο και μόνο για να απολαύσουμε ξανά τον θάνατό της στο τέλος.
Sarah Churchwell, The many lives of Marilyn Monroe
Τίτλοι Τέλους
Αν δείχνουν κάτι όλες οι αντιφάσεις, όλες οι ιστορίες και οι ερμηνείες του μύθου γύρω από την Μέριλιν, είναι ότι πράγματι πρόκειται για μύθο- και μάλιστα για μύθο σαν κι εκείνους που οι άνθρωποι πάντα είχαν στις θεολογίες τους. Ένας μύθος δεν λέει ποτέ ψέματα, κρύβει όμως την αλήθεια πίσω από συμβολισμούς. Ένας μύθος δεν ερμηνεύεται με έναν τρόπο μόνο και κάθε άνθρωπος βλέπει σε αυτόν ένα κομμάτι του εαυτού του. Ο μύθος της Μέριλιν έχει δώσει τροφή σε ανθρώπους κάθε προέλευσης για γράψουν για αυτήν: από σκανδαλοθήρες έως καταξιωμένους λογοτέχνες όπως ο Norman Mailer και η Joyce Carol Oates. Κάθε ένας από αυτούς είδε κάτι στην ιστορία της που δεν είχε δει κανένας άλλος- ένα κομμάτι του εαυτού του που χρειαζόταν κάθαρση και λύτρωση. Και με αυτόν τον τρόπο η Μέριλιν είναι μια θεά της λύτρωσης. Νομίζω θα της άρεσε αυτό. Ε, Μέριλιν;
Χειροκρότημα.